Kıbrıs Adası ve Tarihi
xmanberkay
6. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı
1974 yılı, Kıbrıs tarihinde bir dönüm noktası oldu. 15 Temmuz’da gerçekleşen darbe ile adanın Yunanistan’a bağlanması (Enosis) yönünde açık bir adım atılmıştı. Bu gelişme, Kıbrıs’taki Türk toplumu için hayati bir tehdit anlamına geliyordu. Türkiye, 1960 anlaşmalarından doğan garantörlük hakkına dayanarak müdahale kararı aldı. Amaç, anayasal düzeni yeniden tesis etmek ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğini sağlamaktı.
20 Temmuz 1974 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri, Kıbrıs’a yönelik harekâtı başlattı. Denizden çıkarma birlikleri Girne kıyılarına ulaştı, hava indirme birlikleri stratejik noktalara konuşlandı. İlk aşamada Türk birlikleri, Girne ile Lefkoşa arasında bir hat oluşturmayı başardı. Bu hat, adadaki Türk bölgeleriyle bağlantı kurulması açısından kritik öneme sahipti. Harekât iki aşamada gerçekleşti:
- Birinci Harekât (20–22 Temmuz): Çıkarma ve hava indirme operasyonlarıyla ilk kontrol alanı oluşturuldu.
- İkinci Harekât (14–16 Ağustos): Ateşkesin bozulmasının ardından Türk ordusu ilerleyerek adanın kuzeyinde daha geniş bir alanı kontrol altına alındı.
Bu süreçte Türk askerleri, adanın yaklaşık üçte birinde hâkimiyet sağlamış oldu.
Harekâtın ardından Kıbrıs fiilen ikiye bölündü kuzeyde Kıbrıs Türk yönetimi, güneyde Kıbrıs Rum kesimi. Bu bölünme ile birlikte zamanla kalıcı bir siyasi yapı oluştu. Harekât, Kıbrıs Türkleri için güvenli bir yaşam alanı oluştururken, uluslararası alanda farklı tepkilere yol açtı. Ancak Türkiye açısından bu müdahale, bir zorunluluk ve tarihi bir sorumluluktu. Böylelikle 2 Ağustos 1975 yılında Viyana’da barış antlaşması imzalandı.
Ancak tüm bu yaşananlara ve imzalanan barışa rağmen Birleşmiş milletler Kıbrıs Rum kesimini Kıbrıs adasının yasal temsilcisi olarak görmeyi sürdürdü. BM toplantılarında Rum kesimi dilediğince söz alabilirken Türk kesimi hala daha engellenmekte ve yok sayılmaktaydı. Bunun üzerine Rauf Denktaş bağımsız bir Kıbrıs Türk devleti kurmaya kararlı olduğunu açıkladı. Ancak bağımsızlığını ilan eden bir ülkenin uluslararası bir alanda tanına bilmesi için dünyanın en güçlü devletlerinin desteğini alması gerekmektedir.
Ancak bağımsız bir Kıbrıs Türk devleti İngiltere’nin çıkarlarına ters düştüğü için İngiltre hükümeti buna karşı çıkmıştır. İngilizlerin adada ki üslerinden fayda sağlayan ABD de Türkiye üzerinde baskı kurmaya çalışarak bunu engellemeye çalışmışlardır. Uzun tartışmalardan sonra 1983 yılında laik, demokratik Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) kurulmuş ve ilan edilmiştir.
