20.yüzyıl başı Avrupa sanatında beden, artık idealin değil, kırılmanın alanıdır. Bu kırılmanın en çarpıcı temsilcilerinden biri Egon Schiele’dir. Schiele’nin figürleri, yalnızca eğrik rahatsız edici bedenler değil, içsel bir gerilimin, huzursuzluğun ve varoluşsal çıplaklığın görsel ifadesidir. 

Schiele’de beden, klasik sanatın sunduğu bütünlükten ve dengeden uzaklaşır. Figürler bükülür, uzar, keskin çizgilerle parçalanır. Oranlar bilinçli olarak bozulur. Bu deformasyon, teknik bir eksiklik değil; bilinçli bir estetik tercihtir. Çünkü Schiele için beden, dış dünyanın değil, iç dünyanın yüzeyidir. Sanatçının Self-Portrait with Chinese Lantern Plant adlı eseri, bu yaklaşımın en yoğun örneklerinden biridir. Figür, izleyiciye doğrudan bakar; ancak bu bakış bir iletişim kurmaz, aksine rahatsız eder. Beden gergindir, neredeyse kemiksi bir yapıya sahiptir. Ten, canlı bir yüzey değil; kırılgan bir kabuk gibidir. Burada beden, saklanacak bir şey değil; açığa vurulmuş bir gerçektir. Schiele’nin bedenleri erotiktir, ancak bu erotizm klasik anlamda estetik bir haz üretmez. Aksine, izleyicide huzursuzluk yaratır. Arzu ile rahatsızlık, çekim ile itme aynı anda hissedilir. Bu çelişki, bedenin yalnızca fiziksel değil; psikolojik bir alan olduğunu gösterir. Beden, burada arzunun ötesinde, gerilimin taşıyıcısıdır.

Schiele’nin çizgisi, onun sanatının en belirleyici unsurlarından biridir. İnce, keskin ve neredeyse sinirli bir hat kullanır. Bu çizgi, figürü tanımlamakla kalmaz; onu yaralar. Çizgi, bedenin sınırını çizmekten çok, onun kırılganlığını açığa çıkarır. Bu nedenle Schiele’nin figürleri, tamamlanmış değil; sürekli dağılma hâlindedir. Bu dağılma, hem estetik hem varoluşsaldır. Schiele’nin yaşadığı dönemde Avrupa, büyük bir dönüşüm ve kriz içindedir. Modernleşme, bireyi geleneksel bağlarından koparmış insanı kendi iç dünyasıyla baş başa bırakmıştır. Schiele’nin figürleri, bu yalnızlığın ve parçalanmanın görsel karşılığıdır.

Sanatçının otoportreleri, özellikle dikkat çekicidir. Schiele, kendisini defalarca resmeder; ancak bu bir kimlik arayışı değil, bir yüzleşmedir. Kendi bedenini bir nesne gibi incelemez. Onu bir problem olarak ele alır. Beden, burada sabit bir kimlik yerine sürekli değişen ve çözülen bir yapı olarak görünür. Bu noktada Schiele’nin sanatı, felsefi bir derinlik kazanır. Eğer beden, Merleau-Ponty’nin söylediği gibi deneyimin merkeziyse, Schiele bu deneyimin ne kadar kırılgan ve rahatsız edici olabileceğini gösterir. Ruh, bedenden ayrı bir öz değil; tam da bu gerilimde ortaya çıkan bir durumdur.

Sonuç olarak Schiele’de beden, temsil edilen bir form değil; yaşanan bir krizdir. Onun figürleri güzel değildir, dengeli değildir, rahatlatıcı değildir. Ama gerçektir. belki de bu yüzden, Schiele’nin sanatı hâlâ sarsıcıdır.