Bir Milletin uyanışı
1. 19 Mayıs 1919 öncesi İstanbul ve yurt’da vaziyet
Osmanlı Devleti içerisinde bulunduğu ittifak ile 1. Dünya Savaşında yenik düşmüş, 30 Ekim 1918 yılında Mondros Ateşkes antlaşması imzalanmış Osmanlının eli kolu bağlanmıştır. İstanbul hükümeti ve padişah emperyalist güçler karşısında boyun eğmiş, işlevsiz ve bi o kadar aciz durumdadır. hal bu olunca milli mücadeleye bırakın destek vermeyi daha çok köstek olmakta ve tehlikeye atmaktadır. İngilizlerin eteğine yapışan hükümet bu duruma kayıtsız kalmayan vatandaşları ve Kuva-yı Milliye ruhunu bir grup “Asi” olarak nitelendirmektedir.
İŞGAL GÜNLÜĞÜ
Mondros Mütarekesi'nin ardından ilk beş ay içinde işgal orduları şu eylemleri yürütüyor:
- 7 Kasım 1918: İngilizler Musul'u işgal etti.
- 9 Kasım 1918: İngilizler İskenderun ile Seddülbahir ve Kumkale'yi işgal etti.
- 10 Kasım 1918: Çanakkale'ye çıkan İngiliz birliği Türk Müstahdem Mevki Kumandanlığı'nı ele geçirdi.
- 12 Kasım 1918: İngilizler bir ay içinde Pozantı'nın boşaltıldığını bildirdi.
- 13 Kasım 1918: İtilaf devletleri İstanbul'a geldi.
- 15 Kasım 1918: Fransızlar Belen'i işgal etti.
- 21 Kasım 1918: İngilizler Kilyos'u işgal etti.
- 24 Kasım 1918: İngilizler, Adana'nın boşaltılmasını istedi.
- 3 Aralık 1918: İngilizler Antakya'ya bir müfrezelik bir kuvvet gönderdi.
- 6 Aralık 1918: İngilizler Kilis'e asker gönderdi.
- 7 Aralık 1918: Fransızlar Antalya'yı işgal etti.
- 11 Aralık 1918: Fransızlar Dörtyol'u işgal etti.
- 17 Aralık 1918: Fransızlar Mersin'i işgal etti.
- 26 Aralık 1918: Fransızlar Pozantı'ya kadar Adana vilayetini işgal etti.
- 1 Ocak 1919: Bir İngiliz generali küçük bir kuvvetle Antep'e girdi.
- 3 Ocak 1919: İngilizler Cerablus'u işgal etti.
- 7 Ocak 1919: İngilizler Kars, Ardahan ve Batum'un 25 Ocak gününe kadar boşaltıldığını bildirdi.
- 7 Ocak 1919: Konya İstasyonu İtalyanlar tarafından işgal edildi.
- 9 Ocak 1919: Yunanlılar Uzunköprü-Hadımköy gidişini ele geçirdi.
- 15 Ocak 1919: Doğu (Şark) Demiryolları, Fransızlar tarafından işgal edildi.
- 22 Ocak 1919: Osmanlı kuvvetleri Batum'un tahliyesine başladı.
- 22 Şubat 1919: Maraş, İngilizler tarafından işgal edildi.
- 27 Şubat 1919: Birecik, İngilizler tarafından işgal edildi.
- 9 Mart 1919: Samsun, İngilizler tarafından işgal edildi.
- 24 Mart 1919: Urfa, İngilizler tarafından işgal edildi.
- 28 Mart 1919: Antalya, İtalyanlar tarafından işgal edildi.
- 30 Mart 1919: Mersin, İngilizler tarafından işgal edildi.
MK Atatürk'ün tepkisi
Mondros antlaşması ile Osmanlı devletine dayatılanları bağımsız Türkiye için tehlikeli bulan M.K. Atatürk 3 ila 9 kasım 1918 tarihleri arasında, sadrazam Ahmet İzzet paşa ile karşılıklı uzun uzadıya telgraf düellosu yapmıştır.
Telgraflarında, Mütareke hükümlerinin çok ağır ve devlet ve milletin bağımsızlığının kayıtsız şartsız teslim alındığının belgesi olduğunu ve itilaf devletlerinin bunları istedikleri gibi uygulayabileceklerini belirtmiş ve sert bir şekilde karara karşı çıkmıştır. Hükümet M. Kemal’i tenkit etmiş ve direnilmemesini istemiştir.
M. Kemal kararından dönmemesi ve ateşkes hükümlerinin katiyen kabul edilemez olduğunu tenkit etmesi üzerine hükümet M. Kemal’i İstanbul’a Harbiye Nezaretine çağırmıştır. M. Kemal paşa, 10 kasım 1918'de Adana’dan ayrılarak trenle İstanbul’a haraket etmiştir.

