Mekânlar ve Kimlikler üzerine
xmanberkay
2. Var Olmak Bir Yerde Olmak mıdır?
Heidegger’e göre insan, dünyaya sonradan yerleşen bir varlık değildir. İnsan zaten “dünyada varolan”dır (Dasein).
Bu durumda Mekân, dışsal bir çevre değildir, varoluşun koşuludur.
İnsan bir mekânda bulunmaz —
mekânın içinde var olur.
Yer ise yalnızca bulunulan bir nokta değil, anlamın kurulduğu bir ufuktur.
Bu yaklaşım, mekânı fiziksel olmaktan çıkarır. Dünyaya geldiğimiz zamandan itibaren bulunduğumuz ev, sokak ya da şehir artık sadece “sıradan yerler” değil kimliklerimizi oluşmasını destekleyen var olma biçimidir.
Ev sadece bir mekân değil bir hafızadır
Gaston Bachelard için ev, geometrik şekillerden oluşan bir yapı değildir. Ev, hatıraların katmanlaştığı bir iç dünyadır. Bir odanın dört duvarı çocukluk, yalnızlık, korku ve huzurla doludur. “Ev, insanın kimliğinin yeşerdiği ilk evrenidir.” Mekân burada dışarıda değil, içeridedir. İnsan doğduğu evini terk etse bile, ev insanı kolay kolay terk etmez.
Henry Lefebvre’e göreyse mekân bireye göre şekillenen doğal bir yer değildir. Mekân toplumsal olarak üretilir.
Şehirler, sokaklar, meydanlar —
hepsi ideolojilerin, ilişkilerin ve güç yapılarının ürünüdür.
Bachelard’ın bakış açısı, mekânı pasif olmaktan çıkarır.
Mekân yalnızca içinde yaşadığımız yer değil, bizi yönlendiren bir sistemdir.
Bunların hepsinin doğruluk payları vardır ancak modern dünyada mekân, artık sabit bir zemin olmaktan çıkmıştır. İnsan, geçmişin durağan yerleşik hayatından uzaklaşarak sürekli hareket eden, yer değiştiren ve bağlarını yeniden kurmak zorunda kalan bir varlığa dönüşmüştür. Bu hareketlilik, özgürlük duygusunu artırsa da, beraberinde derin bir aidiyet krizini de getirir. Çünkü kimlik, yalnızca bireysel özelliklerden değil, içinde bulunulan yerle kurulan ilişkiden doğar. Sizce insan bir yere ait olmadan, gerçekten kendisi olabilir mi?
